Dada lia S. Exa. Primeiru-Ministru Taur Matan Ruak nian ho Jornalista sira hafoin hala’o Enkontru Semanal hoPR(21.12.2019)

Dada lia S. Exa. Primeiru-Ministru Taur Matan Ruak nian ho Jornalista sira hafoin hala’o Enkontru Semanal ho S. Exa. Prezidente Repúblika (transkirsaun)
Palásiu Prezidente Nicolau Lobato, Bairru-Pite, Kinta-Feira, 21 Novembru 2019
Primeiru-Ministru Taur Matan Ruak: Ne’e enkontru semanal ho S. Exa. Sr. Prezidente Repúblika, ami ko’alia buat rua de’it, ida mak kona-ba 28 Novembru, no ida seluk mak Orsamentu Jeral Estadu.
Jornalista Radio Voz: Detallu hosi asuntu rua ne’e saída de’it?
Primeiru-Ministru Taur Matan Ruak: Orsamentu tenke ba defende iha Parlamentu no naturalmente 28 Novembru ne’e S. Exa Prezidente mak lidera tinan ida ne’e iha Palásiu Governu.
Jornalista Lusa: Sr. Primeiro-Ministro, há uns Deputados das bancadas do próprio Governo que têm feito críticas ao Orçamento do Estado. Isso preocupa-o que dentro da coligação haja essas críticas?
Primeiro-Ministro Taur Matan Ruak: Eu acho que não. Não me preocupo porque as discussões vão ter que ser feitas no Parlamento. Não são cá fora. Cá fora são opiniões.
Jornalista TATOLI: S. Exa. Primeiru-Ministru Parlamentu Nasionál husu atu redús Orsamentu ne’e prejudika ba planu no programa Governu ka lae?
Primeiru-Ministru Taur Matan Ruak: Hanesan ohin ha’u responde ba iha kolega LUSA, ne’e só iha Parlamentu mak foin diskute ne’e, tanba iha li’ur ne’e opiniaun ne’e ida-idak nian, agora diskusaun loloos ne’e iha Parlamentu.
Jornalista LUSA: Acha que, se houver um acordo ao Orçamento, isso condiciona o futuro da coligação?
Primeiro-Ministro Taur Matan Ruak: A discussão vai ser feita lá. Não adianta falar agora.
Jornalista RADIO VOZ: Primeiru-Ministru nia prinsípiu Orsamentu mantein ka halo nusa?
Primeiru-Ministru Taur Matan Ruak: Bom, ami haruka proposta orsamentu ba naturalmente ao longo discussões ita haree, ne’ebé ha’u labele espekula.
Jornalista TIMOR POST: Mais ou menos montante orsamentu hira mak sei debate iha Segunda oin mai?
Primeiru-Ministru Taur Matan Ruak: Montante ne’ebé ami haruka ba Um billaun, novecentos cinquenta milhões (Billaun $1.95), agora ao longo discussões ita haree tok solusaun saída? Proposta alterasoins karik iha, iha ne’ebé? tanba saída? área ida ne’ebé? ne’e diskusaun iha Parlamentu.
Jornalista TIMOR POST: Liga ba iha avaliasaun iha Membru Governu sira nian, karik oinsá Primeiru-Ministru nia haree kona-ba avaliasaun ne’ebé foin dadauk halo ne’e?
Primeiru-Ministru Taur Matan Ruak: Bom, avaliasaun ba Membru Governu ne’e Primeiru-Ministru mak halo, klaru Primeiru-Ministru nakloke ba opinoins hotu-hotu, kritika hotu-hotu, mas iha lei ne’e liuliu ita-nia Konstituisaun fó kompeténsia ba Governu, fó kompeténsia ba Parlamentu, fó kompeténsia ba S. Exa. Sr. Prezidente Repúblika, ida-idak nia atua na base da lei.
Jornalista LUSA: Sr. Primeiro-Ministro, como é que classifica a relação, nesta altura, entre os partidos da Coligação! Há tensão ou a relação é normal?
Primeiro-Ministro Taur Matan Ruak: Não, é normal, óptima. Isso é natural, não é? São opiniões. Eu acho que as opiniões são opiniões.
Jornalista RADIO VOZ: Primeiru-Ministru, remodelasaun sei ba akontese ka lae?
Primeiru-Ministru Taur Matan Ruak: Ne’e opiniaun ida que la’o mas remodelasaun ita tenke halo avaliasaun uluk, tanba ne’e ha’u seidauk ko’alia kona-ba ida ne’e.
Jornalista RADIO VOZ: Ida ne’e sei haree hosi Membru Governu sira ne’ebé que seidauk hetan posse to’o agora ne’e ka Primeiru-Ministru presija remodelasaun?
Primeiru-Ministru Taur Matan Ruak: Ha’u-nia atensaun primeiru halo nusa mak Membru Governu sira ne’ebé seidauk toma pose ne’e bele toma pose. Sr. Prezidente hateten ona katak dalan di’ak maka diálogu. Ha’u hanesan Primeiru-Ministru apoiu diálogu ne’ebé Sr. Prezidente fó sai hanoin para buka solusaun.
Jornalista TIMOR POST: Durante ne’e ita ko’alia diálogu-diálogu maibé la realiza?
Primeiru-Ministru Taur Matan Ruak: Se la realiza ohin, aban bele realiza, la realiza bainrua, bain tolu bele realiza, mas ita persisténsia .
Jornalista LUSA: Sr. Primeiro-Ministro, a resolução da reunião da AMP defendia que o Sr. Primeiro-Ministro ou o Governo deveria pedir uma explicação por escrito ao Presidente para justificar o porquê de não dar posse a esses membros. Esse pedido foi feito?
Primeiro-Ministro Taur Matan Ruak: Isto (a resolução) não é vinculativo a Sua Excelência o Presidente. Eu fui Presidente e sei o que é.
Jornalista LUSA: Mas foi feito algum pedido ao Sr. Presidente para clarificar a sua decisão?
Primeiro-Ministro Taur Matan Ruak: Eu falei. Falei com o Sr. Presidente. E o Sr. Presidente (disse-me) que isso é da AMP e não é vinculativo para o Presidente da República. Agora o Presidente da República defende o diálogo. Eu acho que apoio o diálogo.
Jornalista TIMOR POST: Primeriu-Ministru, OGE 2020 nian ne’e tau 30% ba iha setor edukasaun, oinsa pozisaun Governu nian?
Primeiru-Ministru Taur Matan Ruak: Governu mak tau tia agora husu fali mai ha’u tanba saída? (Hahahaha.a.a.a.a.)
Jornalista TIMOR POST: Konsidera kapital edukasaun importante galae?
Primeiru-Ministru Taur Matan Ruak: Com certeza tanba ne’emak tau osan barak ne’e, primeiraves ita tau mais oitcentus milloins ($800 miloins) ba iha setor sosiál.HOTU
